Athari za kutumia earphones na earpods kwa muda mrefu: Jinsi ya kulinda usikivu wako

Imeboreshwa July 25, 2026 by Doctor Ombeni

Shirika la Afya Duniani (WHO) linakadiria kuwa zaidi ya vijana bilioni moja duniani wako katika hatari ya kupata matatizo ya kusikia kutokana na tabia ya kusikiliza muziki kwa sauti kubwa kupitia earphones na earpods kwa muda mrefu. Wataalamu wanaonya kuwa uharibifu wa usikivu unaotokana na kelele unaweza kuwa wa kudumu na usiotibika ikiwa tahadhari hazitachukuliwa.

Kwa nini earphones zinaweza kuwa hatari?

Earphones na earpods hupeleka sauti moja kwa moja ndani ya mfereji wa sikio. Ikiwa sauti ni kubwa sana au mtu anazitumia kwa saa nyingi bila kupumzika, seli nyeti zilizopo ndani ya sikio la ndani zinaweza kuharibika. Seli hizi haziwezi kujijenga upya zikishaharibika, hivyo mtu anaweza kupoteza uwezo wa kusikia taratibu.

Madaktari wa masikio, pua na koo wanashauri watu wasisikilize muziki kwa zaidi ya asilimia 60 ya kiwango cha sauti ya kifaa chao na wapumzike angalau kila baada ya saa moja ya matumizi.

Dalili zinazoweza kuashiria tatizo

Matumizi yasiyo sahihi ya earphones yanaweza kusababisha:

• Kupungua kwa uwezo wa kusikia.
• Mlio au kelele masikioni (tinnitus).
• Maumivu au kuwashwa ndani ya sikio.
• Kuvimba kwa mfereji wa sikio kutokana na unyevunyevu na bakteria.
• Kushindwa kusikia vizuri mazungumzo, hasa sehemu zenye kelele.

Tatizo kubwa ni kwamba dalili hizi mara nyingi hujitokeza polepole, hivyo wengi hawagundui mapema kuwa usikivu wao unaanza kuharibika.

Vijana wako kwenye hatari zaidi

Kutokana na matumizi ya simu janja, muziki wa mtandaoni na video, vijana wengi hutumia earphones kila siku wakiwa kwenye usafiri, shuleni, kazini au usiku kabla ya kulala. Wataalamu wanasema matumizi ya kila siku kwa muda mrefu huongeza hatari ya uharibifu wa usikivu.

Jinsi ya kulinda afya ya masikio

Ili kupunguza hatari ya matatizo ya kusikia:

• Tumia kanuni ya 60/60: sikiliza kwa kiwango kisichozidi asilimia 60 ya sauti kwa muda usiozidi dakika 60 mfululizo.
• Pumzisha masikio mara kwa mara.
• Epuka kuongeza sauti ili kuzidi kelele za mazingira; badala yake tumia vifaa vyenye uwezo wa kupunguza kelele (noise cancellation) ikiwa vinapatikana.
• Safisha earphones mara kwa mara ili kupunguza bakteria.
• Usilale na earphones masikioni kwa muda mrefu.
• Fanya uchunguzi wa usikivu ikiwa unaanza kusikia mlio masikioni au kupungua kwa uwezo wa kusikia.

WHO inasema nini?

WHO inasisitiza kuwa watu wanaweza kuzuia upotevu wa usikivu unaosababishwa na kelele kwa kutumia vifaa vya kusikilizia kwa kiwango salama cha sauti na kupunguza muda wa matumizi. Elimu kuhusu usalama wa kusikiliza ni muhimu hasa kwa watoto na vijana ambao hutumia vifaa hivi mara kwa mara.

Vyanzo:

• Deutsche Welle (DW): https://www.dw.com/sw/afya/s-63729332
• WHO – Safe Listening: https://www.who.int/health-topics/hearing-loss#tab=tab_1