Mkenya wa kwanza kuchaguliwa kuwa Rais wa International AIDS Society (IAS),Profesa Kenneth Ngure

Mkenya wa kwanza kuchaguliwa kuwa Rais wa International AIDS Society (IAS),Profesa Kenneth Ngure

Profesa Kenneth Ngure ni mwanasayansi wa Kenya ambaye ameandika historia kwa kuwa Mkenya wa kwanza kuchaguliwa kuwa Rais wa International AIDS Society (IAS), taasisi kubwa zaidi duniani inayowaunganisha watafiti, madaktari, watunga sera na wanaharakati wanaopambana na VVU/UKIMWI.

Safari yake ya mafanikio ilianza akiwa mtoto, ambapo alitamani kuona tiba ya VVU ikipatikana na maisha ya mamilioni ya watu yakibadilika.

Ndoto iliyoanza utotoni

Profesa Ngure anasema alipokuwa mtoto alikuwa na shauku kubwa ya sayansi. Akiwa shule ya msingi aliona jinsi janga la VVU/UKIMWI lilivyokuwa likiharibu familia nyingi katika jamii yake.

Baadaye, alipokuwa shule ya sekondari, alitazama taarifa ya televisheni iliyodai kuwa dawa fulani ilikuwa tiba ya VVU. Ingawa baadaye ilithibitika kuwa haikuwa tiba halisi bali dawa yenye uwezo wa kupunguza shughuli za virusi, tukio hilo lilimfanya aamue kujitolea maisha yake katika utafiti wa VVU.

Kuchaguliwa kuongoza taasisi kubwa duniani

Mwaka 2026, Profesa Ngure alichaguliwa kuwa Rais wa International AIDS Society kwa kipindi cha miaka miwili akiwa mjini Rio de Janeiro, Brazil.

Kabla ya kufikia nafasi hiyo, alichaguliwa mwaka 2016 kuwa Mkenya wa kwanza kuingia katika Baraza la Uongozi la IAS. Baadaye wajumbe kutoka duniani kote walimpigia kura kutokana na mchango wake mkubwa katika utafiti wa VVU.

Pia amekuwa Mwafrika wa tatu kushika nafasi hiyo baada ya Dk. Elly Katabira wa Uganda na Profesa Linda-Gail Bekker wa Afrika Kusini.

Dhamira yake kama Rais wa IAS

Profesa Ngure anasema lengo lake kuu ni kuhakikisha sayansi inaendelea kuwa msingi wa maamuzi yote yanayohusu kinga na matibabu ya VVU.

Anataka uvumbuzi wa kisayansi usibaki kwenye maabara au majarida ya kisayansi, bali uwafikie wagonjwa na jamii zinazouhitaji zaidi.

Changamoto ya ufadhili

Kwa mujibu wa Profesa Ngure, changamoto kubwa inayokabili mapambano dhidi ya VVU kwa sasa ni kupungua kwa ufadhili wa kimataifa.

Anasema bila fedha za kutosha ni vigumu kusambaza dawa mpya, kuendesha tafiti na kuwafikia watu wote wanaohitaji huduma.

Amezitaka serikali za Afrika kuongeza uwekezaji katika tafiti za afya na kutafuta vyanzo vya ndani vya fedha ili kuhakikisha huduma za VVU zinaendelea kwa muda mrefu.

Kupambana na taarifa za uongo

Profesa Ngure anaonya kuwa mitandao ya kijamii imeongeza kasi ya kusambaa kwa taarifa zisizo sahihi kuhusu VVU.

Kwa maoni yake, taarifa za uongo zinaweza kuwafanya wagonjwa waogope dawa mpya au kuacha kabisa kutumia matibabu yao.

Anasema maamuzi yote kuhusu afya yanapaswa kuongozwa na ushahidi wa kisayansi badala ya uvumi.

Matumaini ya chanjo na tiba

Ingawa chanjo na tiba kamili ya VVU bado hazijapatikana, Profesa Ngure anaamini dunia imepiga hatua kubwa katika utafiti.

Anasema kila mwaka watafiti wanaelewa vizuri zaidi jinsi virusi vya VVU vinavyofanya kazi, jambo linalowafanya kuwa karibu zaidi na kupata chanjo au tiba ya kudumu kuliko ilivyokuwa miaka michache iliyopita.

Tafiti zilizobadili sera duniani

Moja ya mafanikio makubwa ya Profesa Ngure ni kushiriki katika utafiti uliochapishwa mwaka 2012 katika New England Journal of Medicine ulioonyesha kuwa dawa za ARV zinaweza kutumika kuzuia maambukizi ya VVU kwa watu ambao hawajaambukizwa kupitia huduma ya Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP).

Utafiti huo ulifanyika nchini Kenya kwa karibu miaka mitano na ulikuwa miongoni mwa tafiti za kwanza kuthibitisha kuwa PrEP ni salama na yenye ufanisi mkubwa.

Matokeo yake yalisababisha nchi nyingi duniani kuingiza PrEP katika sera zao za kitaifa za kuzuia maambukizi ya VVU.

Tafiti nyingine muhimu

Mbali na PrEP, Profesa Ngure ameongoza tafiti kuhusu:

• Matumizi ya vifaa vya kujipima VVU nyumbani.
• Vipimo vya mkojo vinavyobaini kama wagonjwa wanatumia dawa zao za ARV kwa usahihi.
• Utoaji wa PrEP kupitia maduka ya dawa.
• Utoaji wa dawa za dharura za kuzuia VVU (PEP) kupitia maduka ya dawa ili wagonjwa wapate matibabu ndani ya saa 72 baada ya kuathirika.

Anasema huduma za VVU zinapaswa kutolewa katika maeneo yanayowafikia watu kwa urahisi zaidi, badala ya kutegemea hospitali pekee.

Dira yake kwa siku zijazo

Profesa Ngure anatamani kuona watu wengi zaidi wakipata chaguo mbalimbali za kujikinga na VVU, matibabu mapya yakisambazwa kwa haraka, na vijana wengi wa Afrika wakiongoza tafiti za kisayansi.

Pia anaamini kuwa uwekezaji mkubwa katika sayansi na tafiti za afya utasaidia Afrika kupata suluhisho zinazolenga mahitaji yake badala ya kutegemea mataifa mengine.

Facts Check:

Safari ya Profesa Kenneth Ngure inaonyesha kuwa ndoto ya utotoni inaweza kubadilika na kuwa mchango mkubwa kwa dunia. Kutoka mtoto aliyekuwa akitamani kuona tiba ya VVU hadi kuwa Rais wa taasisi kubwa zaidi ya wataalamu wa VVU duniani, ameonyesha umuhimu wa elimu, utafiti na kujitolea katika kuboresha afya ya jamii.

References:

1. International AIDS Society (IAS). About the International AIDS Society. https://www.iasociety.org/
2. New England Journal of Medicine. Antiretroviral Prophylaxis for HIV Prevention in Heterosexual Men and Women. https://www.nejm.org/
3. UNAIDS. Global HIV & AIDS Statistics. https://www.unaids.org/
4. World Health Organization (WHO). HIV Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids