Somalia yakabiliwa na utapiamlo huku vituo 205 vya afya vikifungwa

Mogadishu, Somalia — Hali ya kibinadamu nchini Somalia inazidi kuwa mbaya baada ya kupunguzwa kwa ufadhili wa misaada kusababisha kufungwa kwa vituo 205 vya afya na lishe, hatua inayowaathiri zaidi watoto wanaokabiliwa na utapiamlo mkali.

Kwa mujibu wa taarifa ya Habari za Umoja wa Mataifa (UN News) iliyochapishwa tarehe 21 Agosti 2026, watoto wenye utapiamlo wanalazimika kusafiri umbali mrefu kutafuta huduma za matibabu. Safari hizo ndefu zinaweza kuchelewesha matibabu na kuongeza hatari ya watoto kufika hospitalini wakiwa katika hali mbaya zaidi.

Watoto wanaokabiliwa na hatari kubwa

Msemaji wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF), James Elder, amesema idadi ya watoto waliolazwa katika vituo maalumu vya kutibu utapiamlo mkali na matatizo yanayohusiana nao imeongezeka kwa asilimia 32 katika miezi sita ya kwanza ya mwaka 2026, ikilinganishwa na kipindi kama hicho mwaka 2025.

Elder amesema kupungua kwa vituo vya huduma kunawalazimisha akina mama na watoto kusafiri umbali mrefu zaidi. Kadiri matibabu yanavyochelewa, ndivyo hali ya ugonjwa inavyoweza kuwa mbaya na kuongeza uwezekano wa vifo vinavyoweza kuzuilika.

Ukame waongeza mateso kwa familia

Mgogoro huo unaongezwa na ukame, migogoro, watu kuhama makazi na tishio la mafuriko.

UNICEF imetoa mfano wa mama kutoka eneo la Hajio ambaye hapo awali alikuwa na nyumba, mifugo na watoto waliokuwa wakienda shule. Hata hivyo, ukame uliua mifugo yake yote na kumlazimisha kuondoka nyumbani.

Kwa sasa, mama huyo anaishi na watoto wake katika makazi duni yaliyotengenezwa kwa plastiki na fito, ambayo hayatoi kinga ya kutosha dhidi ya jua kali wala mvua. Baadaye alisafiri hadi Burhakaba akitarajia kupata msaada, lakini alipata msaada mdogo kutoka kwa jamii yenyewe iliyokuwa tayari ikikabiliwa na umaskini.

Watoto milioni 1.9 wako hatarini

UNICEF inakadiria kuwa takribani watoto milioni 1.9 nchini Somalia watakabiliwa na utapiamlo mwaka 2026, huku karibu nusu milioni wakiwa katika kundi la utapiamlo mkali zaidi.

Athari za mgogoro huo pia zinaonekana katika elimu. Takribani wanafunzi 78,000 tayari wameacha shule, wakati wengine 660,000 wako katika hatari ya kuacha masomo kutokana na hali ngumu ya maisha.

Hali hii inaonyesha kwamba madhara ya ukame na ukosefu wa huduma za msingi hayaishii kwenye afya pekee, bali yanaweza pia kuathiri elimu na mustakabali wa kizazi cha watoto wa Somalia.

UNICEF: “Tuna programu, kinachokosekana ni fedha”

UNICEF imetoa wito kwa wafadhili kuendelea kuiunga mkono Somalia wakati nchi hiyo ikiendelea kukabiliwa na changamoto nyingi za kibinadamu.

James Elder amesema kwamba mipango na washirika wa kutoa msaada wapo, lakini changamoto kubwa ni ukosefu wa fedha za kutekeleza programu hizo kwa kiwango kinachohitajika.

Ujumbe mkuu wa UNICEF ni kwamba kulinda watoto wakati wa mgogoro wa kibinadamu si jambo la hiari. Kupunguza msaada wakati mahitaji yanaongezeka kunaweza kusababisha gharama kubwa zaidi baadaye, hasa pale watoto wanapokosa huduma za afya na lishe kwa wakati.

Mgogoro wa Somalia unaonyesha umuhimu wa ufadhili endelevu wa huduma za afya, lishe, elimu na ulinzi wa watoto, hasa katika kipindi ambacho ukame na migogoro vinaendelea kuongeza idadi ya familia zinazohitaji msaada.

References

1. UNICEF. (2026, August 21). Hundreds of health and nutrition facilities closed as Somalia’s child crisis deepens. UNICEF.
2. United Nations News. (2026, August 21). Somalia: Vituo 205 vya afya vyafungwa, watoto wakikabiliwa na utapiamlo na vifo. Habari za Umoja wa Mataifa.
3. United Nations Office at Geneva. (2026, August 21). Somalia: child hunger surges as humanitarian aid dries up – UNICEF.
4. Reuters. (2026, August 21). Somali child hunger crisis deepens as facilities close due to aid cuts, UNICEF says.
5. UNICEF. (2025/2026). Somalia Appeal – Humanitarian Action for Children. UNICEF.
6. Chanzo kikuu cha takwimu za makala: UNICEF, kupitia taarifa ya msemaji wake James Elder ya 21 Agosti 2026. UNICEF imethibitisha kufungwa kwa vituo 205, ongezeko la 32% la watoto wanaolazwa kwa utapiamlo mkali na makadirio ya watoto karibu milioni 1.9 walio katika hatari ya utapiamlo mwaka 2026.