WHO: Mlipuko wa Ebola nchini DR Congo bado unaweza kudhibitiwa ndani ya miezi mitatu

Shirika la Afya Duniani (WHO) limesema bado kuna uwezekano wa kudhibiti mlipuko mkubwa wa Ebola unaoendelea katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DR Congo) ndani ya kipindi cha miezi mitatu, lakini hatua hiyo itategemea kupatikana kwa rasilimali za kutosha na kuimarishwa kwa juhudi za kukabiliana na ugonjwa huo.

Mlipuko huo umeendelea kuwa tishio kubwa kiafya, huku idadi ya wagonjwa na vifo ikiongezeka kwa kasi. Taarifa ya Reuters ya Agosti 18 ilisema WHO ilikuwa imekusanya takribani asilimia 60 tu ya dola milioni 115 zinazohitajika kwa ajili ya mwitikio wa Ebola.

Ebola imekuwa mlipuko mkubwa zaidi kuwahi kutokea DR Congo

Mlipuko wa sasa ulitangazwa rasmi Mei 15, 2026, baada ya kuthibitishwa kwa aina ya Ebola inayojulikana kama Bundibugyo virus. WHO imeeleza kuwa huu sasa ni mlipuko mkubwa zaidi wa Ebola kuwahi kurekodiwa nchini DR Congo.

Hadi Agosti 19, taarifa mpya ya serikali iliyonukuliwa na Reuters ilionyesha kuwa idadi ya wagonjwa waliothibitishwa imevuka 5,000, ikiwa na takribani 5,021, huku vifo vikifikia 2,378. Hii imeufanya kuwa mlipuko wa pili kwa ukubwa wa vifo katika historia ya Ebola duniani, ukitanguliwa na mlipuko wa Afrika Magharibi wa mwaka 2014–2016.

WHO: Miezi mitatu bado inaweza kutosha

Thierno Balde, meneja wa tukio la WHO anayehusika na mwitikio wa Ebola, alisema bado inawezekana kudhibiti mlipuko ndani ya miezi mitatu iwapo rasilimali zinazohitajika zitapatikana.

Hata hivyo, hali ya sasa ni ngumu. Mlipuko umeendelea kuenea katika maeneo mapya na sasa umefika katika mkoa wa sita, huku Bas-Uele ikiwa miongoni mwa maeneo mapya yaliyoripotiwa kuathiriwa. Reuters iliripoti kuwa kesi katika mkoa huo ziliibua hofu ya maambukizi zaidi kutokana na watu waliokuwa wamewasiliana na mgonjwa aliyefariki.

Kwa nini Ebola inaendelea kuenea?

Moja ya changamoto kubwa ni kwamba ugonjwa huo unagunduliwa kwa kuchelewa katika baadhi ya maeneo. Hali hii huwafanya wagonjwa kufika katika huduma za afya wakiwa katika hatua za juu za ugonjwa, huku watu wengine wakiendelea kuwaambukiza wengine kabla ya kutambuliwa.

WHO pia imeeleza kuwa mlipuko huu unaendelea katika mazingira yenye changamoto kubwa, ikiwemo maeneo yenye migogoro, mifumo dhaifu ya afya, watu kuhama kutoka eneo moja kwenda jingine na shughuli nyingi za biashara na usafiri.

Changamoto nyingine ni uwezo mdogo wa timu za ufuatiliaji wa wagonjwa na watu waliowasiliana nao, pamoja na upungufu wa rasilimali zinazohitajika kwa mwitikio wa dharura.

Ripoti za Reuters zimeonyesha pia kuwa takribani asilimia 70–80 ya kesi mpya hazikuwa na uhusiano unaojulikana na wagonjwa waliotambuliwa hapo awali. Hii inaashiria kwamba maambukizi yanaweza kuwa yanaendelea katika jamii bila kugunduliwa kwa wakati.

Hakuna chanjo au tiba maalumu iliyoidhinishwa kwa aina hii ya Ebola

Changamoto nyingine kubwa ni kwamba mlipuko huu unasababishwa na Bundibugyo virus, aina ya virusi vya Ebola ambayo kwa sasa haina chanjo maalumu iliyoidhinishwa wala tiba maalumu iliyothibitishwa kwa matumizi ya kawaida.

WHO imeeleza kuwa kuna juhudi za kutathmini chanjo na tiba zinazoweza kutumika, lakini bado ziko katika hatua za utafiti na tathmini.

Hii ni tofauti na aina ya Zaire ya Ebola, ambayo imekuwa ikihusishwa na milipuko mingine mikubwa na ambayo kuna zana zaidi za kinga na matibabu.

Vitanda zaidi vinaongezwa

Licha ya changamoto hizo, juhudi za kudhibiti mlipuko zinaendelea kuongezwa.

Kwa mujibu wa WHO, katika kipindi cha wiki mbili, vitanda 400 vya ziada vimeongezwa katika vituo vya huduma, huku wataalamu zaidi wa magonjwa wakitarajiwa kupelekwa katika maeneo yaliyoathirika ili kusaidia kutambua wagonjwa na kufuatilia watu waliowasiliana nao.

WHO na Africa CDC pia wameitaka jamii kushiriki kikamilifu katika mwitikio wa Ebola, ikiwemo kuripoti mapema wagonjwa wenye dalili, kufuatilia watu waliokutana na wagonjwa na kuhakikisha wahudumu wa afya wanapata ulinzi na rasilimali zinazohitajika.

WHO yakutana kutathmini hali ya mlipuko

Kamati ya Dharura ya WHO imeitishwa kutathmini hali ya mlipuko na kuamua kama hatua za dharura za kimataifa zinapaswa kuendelea.

Mlipuko huu tayari umeainishwa kama Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) kutokana na hatari yake kwa afya ya umma kimataifa.

Kwa sasa, WHO inaamini kuwa mlipuko huo bado unaweza kudhibitiwa, lakini mafanikio yatategemea kasi ya kugundua wagonjwa, kufuatilia mawasiliano yao, kuimarisha vituo vya matibabu, kupata rasilimali za kutosha na kushirikisha jamii katika hatua za kuzuia maambukizi.

Kwa upande mwingine, wataalamu wa afya wanaonya kuwa hali bado ni mbaya na kwamba kutabiri kumalizika kwa mlipuko ndani ya muda mfupi kunaweza kuwa vigumu kutokana na kiwango kikubwa cha maambukizi ambayo bado hayajagunduliwa.

Kwa hiyo, miezi mitatu iliyotajwa na WHO si uhakika kwamba Ebola itakuwa imekwisha ndani ya muda huo, bali ni makadirio kwamba mlipuko unaweza kuanza kudhibitiwa ikiwa rasilimali na hatua madhubuti zitawekwa kwa wakati.

References:

• Reuters – WHO says Congo Ebola outbreak can still be brought under control within three months
• Reuters – Ebola cases in Congo exceed 5,000
• WHO – Ebola disease caused by Bundibugyo virus, DRC
• WHO – Ebola outbreak in DRC 2026
• WHO & Africa CDC – Urgent community-led action to contain Ebola