WHO na Africa CDC zatoa wito wa hatua za haraka kukabili Ebola nchini DRC

WHO na Africa CDC zatoa wito wa hatua za haraka kukabili Ebola nchini DRC

Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo — updates

Shirika la Afya Duniani (WHO) na Vituo vya Afrika vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (Africa CDC) vimetaka kuongezwa kwa kasi kwa juhudi za kukabiliana na mlipuko wa Ebola katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), huku vikisisitiza kuwa jamii lazima ziwe sehemu kuu ya mapambano dhidi ya ugonjwa huo.

Wito huo umetolewa baada ya ujumbe wa ngazi ya juu kutoka WHO na Africa CDC kufanya ziara nchini Uganda na DRC tarehe 4 na 5 Agosti 2026, kwa lengo la kutathmini hali ya mlipuko, changamoto zinazokwamisha mwitikio na namna ya kuimarisha juhudi za kudhibiti maambukizi.

Ujumbe huo uliongozwa na Mkurugenzi Mkuu wa WHO, Dkt. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Mkurugenzi Mkuu wa Africa CDC, Dkt. Jean Kaseya, pamoja na Mkurugenzi wa WHO Kanda ya Afrika, Dkt. Mohamed Janabi.

DRC imerekodi karibu kesi 4,000 za Ebola

Kwa mujibu wa takwimu za WHO zilizotolewa tarehe 4 Agosti 2026, DRC ilikuwa imeripoti kesi 3,973 zilizothibitishwa za Ebola, huku watu 1,801 wakifariki na 776 kupona.

Mlipuko huo umeenea katika maeneo 51 ya afya katika mikoa mitano nchini humo.

Katika kipindi cha saa 24 kilichotangulia taarifa hiyo, DRC ilirekodi:

• Kesi mpya 99 zilizothibitishwa
• Vifo vipya 52
• Watu 674 wakiwa wanapatiwa huduma

WHO na Africa CDC zimesema kasi ya maambukizi katika baadhi ya maeneo ya mashariki mwa DRC imekuwa kubwa kuliko kasi ya mwitikio wa afya ya umma.

Ituri ndiyo kitovu kikubwa cha mlipuko

Mkoa wa Ituri unaendelea kuwa eneo lililoathiriwa zaidi na mlipuko huo, ukichangia karibu asilimia 90 ya kesi zote zilizothibitishwa nchini DRC.

Maeneo ya afya ya Bunia, Rwampara na Mongbwalu ni miongoni mwa maeneo yaliyoathirika zaidi.

Ujumbe wa WHO na Africa CDC ulitembelea Bunia, ambalo ni kitovu cha mlipuko katika Ituri, na kukutana na viongozi wa mkoa, wataalamu wa afya, wawakilishi wa jamii pamoja na washirika wanaoshiriki katika mwitikio wa Ebola.

Ujumbe huo pia ulitembelea kituo cha matibabu ya Ebola cha Rwangole ili kutathmini uwezo wake wa kutoa huduma kwa wagonjwa.

WHO: Jamii lazima ziwe mstari wa mbele

WHO na Africa CDC zimesisitiza kuwa mafanikio ya kudhibiti Ebola hayatategemea hospitali na wataalamu wa afya pekee.

Jamii zinapaswa kushirikishwa katika kila hatua ya mwitikio, ikiwa ni pamoja na:

• Kutambua dalili za Ebola mapema.
• Kuripoti watu wanaoshukiwa kuwa na maambukizi.
• Kuwasaidia wagonjwa kufika katika vituo vya afya mapema.
• Kufuatilia watu waliokutana na wagonjwa.
• Kushiriki katika ufuatiliaji wa maambukizi.
• Kusaidia katika mazishi salama na yenye heshima.
• Kushirikishwa katika maamuzi yanayohusu familia na jamii.

Mashirika hayo yamesema taarifa za afya zinapaswa kutolewa kupitia watu ambao jamii inawaamini, wakiwemo viongozi wa jamii, viongozi wa dini, wanawake na vijana.

Lengo ni kupunguza hofu, taarifa potofu na upinzani dhidi ya baadhi ya hatua zinazochukuliwa na timu za afya.

Ufuatiliaji wa waliokutana na wagonjwa bado uko chini ya lengo

Changamoto nyingine kubwa ni ufuatiliaji wa watu waliokuwa karibu na wagonjwa wa Ebola.

Kwa wakati huo, ufuatiliaji wa mawasiliano ulikuwa umefikia asilimia 75, wakati lengo la operesheni ni kufikisha kiwango hicho angalau asilimia 95.

Ufuatiliaji huu ni muhimu kwa sababu unasaidia timu za afya kuwafuatilia watu waliokutana na mgonjwa na kuwabaini mapema iwapo wataanza kuonyesha dalili.

Kiwango cha chini cha ufuatiliaji kinaweza kufanya baadhi ya watu walioambukizwa kutotambuliwa mapema na hivyo kuongeza uwezekano wa maambukizi kuendelea katika jamii.

Uhaba wa vitanda unaongeza presha kwenye huduma

WHO pia imesema uwezo wa vituo vya matibabu umefikia kiwango cha juu katika baadhi ya maeneo.

Katika North Kivu, matumizi ya vitanda vya vituo vya matibabu yalifikia asilimia 139, hali inayomaanisha mahitaji yalizidi uwezo uliokuwa unapatikana.

Hali hiyo inaongeza shinikizo kwa:

• Vitanda vya wagonjwa.
• Wafanyakazi wa afya.
• Vituo vya matibabu.
• Huduma za maabara.
• Usafirishaji wa wagonjwa.
• Shughuli nyingine za mwitikio wa Ebola.

Changamoto za usalama na miundombinu

Mwitikio wa Ebola nchini DRC unakabiliwa pia na changamoto za kiusalama, usafiri na miundombinu.

WHO na Africa CDC zimetaja changamoto kama vile:

• Ukosefu wa usalama katika baadhi ya maeneo.
• Kuhama kwa watu kutoka eneo moja kwenda jingine.
• Barabara zisizo rahisi kufikika.
• Taarifa potofu kuhusu Ebola.
• Huduma za afya kuwa chini ya shinikizo.
• Upatikanaji mdogo wa baadhi ya huduma na vifaa muhimu.

Changamoto hizi zinaweza kuchelewesha kugundua wagonjwa, kuwafikisha hospitalini na kuwafuatilia watu waliokutana nao.

WHO na Africa CDC zataka hatua hizi zichukuliwe haraka

Mashirika hayo yametaka hatua kadhaa zichukuliwe mara moja ili kupunguza kasi ya maambukizi.

Miongoni mwa hatua hizo ni:

1. Kugundua wagonjwa mapema na kuongeza ufuatiliaji wa waliokutana nao hadi angalau asilimia 95.
2. Kusogeza vipimo, rufaa, kutengwa na matibabu karibu na jamii zilizoathirika.
3. Kuongeza uwezo wa vituo vya matibabu, maabara na huduma za ambulensi.
4. Kuimarisha uwezo wa kufanya mazishi salama na yenye heshima.
5. Kuwalinda na kuwapatia vifaa wafanyakazi wa afya, pamoja na kuhakikisha wanalipwa kwa wakati.
6. Kuimarisha kinga dhidi ya maambukizi katika vituo vya afya.
7. Kuendelea kutoa huduma nyingine muhimu za afya kwa jamii zilizoathirika.
8. Kuboresha usalama na upatikanaji wa maeneo yaliyoathiriwa na migogoro au miundombinu duni.
9. Kushirikisha viongozi wanaoaminika katika jamii katika kila hatua ya mwitikio.
10. Kuimarisha ufuatiliaji katika mipaka ya nchi ili kuzuia Ebola kusambaa kwenda nchi jirani.
11. Kuhakikisha fedha zilizotengwa zinafika haraka katika maeneo ya mstari wa mbele ambako zinahitajika.

Uganda yaonyesha kuwa Ebola inaweza kudhibitiwa

Ziara hiyo pia ilihusisha Uganda, ambayo ilitangaza kumalizika kwa mlipuko wake wa Ebola tarehe 28 Julai 2026.

Uganda ilikuwa imerekodi kesi 20 zilizothibitishwa na vifo viwili.

Watu wote waliokuwa wameorodheshwa kama waliokutana na wagonjwa walimaliza kipindi cha ufuatiliaji.

WHO na Africa CDC zimepongeza Uganda kwa namna ilivyokabiliana na mlipuko huo, likisisitiza umuhimu wa:

• Kugundua kesi mapema.
• Kufuatilia watu waliokutana na wagonjwa.
• Uongozi madhubuti wa kitaifa.
• Ushirikishwaji wa jamii.
• Ufuatiliaji katika mipaka.
• Ushirikiano kati ya taasisi mbalimbali.

Hata hivyo, mashirika hayo yameonya kuwa nchi jirani na DRC bado ziko katika hatari kutokana na kuendelea kwa maambukizi nchini DRC.

Dkt. Tedros: Mlipuko unaenda kwa kasi kuliko mwitikio

Mkurugenzi Mkuu wa WHO, Dkt. Tedros Adhanom Ghebreyesus, amesema baadhi ya maeneo ya mashariki mwa DRC yanakabiliwa na hali ambayo mlipuko unasambaa kwa kasi kuliko mwitikio wa mamlaka.

Ametaka kuongezwa kwa rasilimali na msaada wa kimataifa ili kulinda raia na wafanyakazi wa afya, kuhakikisha timu za mwitikio zinaweza kufika katika maeneo yaliyoathirika na hatimaye kukomesha mlipuko huo.

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa Africa CDC, Dkt. Jean Kaseya, amesisitiza kuwa jamii ndizo zitakazokuwa na nafasi muhimu katika kuvunja minyororo ya maambukizi.

Kwa mujibu wa mashirika hayo, watu wanapokuwa na taarifa wanazoziamini, wanapotambua dalili mapema na wanapoweza kutafuta matibabu bila hofu, uwezekano wa kuvunja minyororo ya maambukizi huongezeka.

WHO na Africa CDC: Hakuna sababu ya kuzuia safari na biashara bila sababu

Pamoja na mlipuko huo, WHO na Africa CDC zinaendelea kushauri dhidi ya vizuizi visivyo vya lazima vya safari au biashara.

Badala yake, nchi zinashauriwa kuimarisha:

• Ufuatiliaji wa magonjwa.
• Uwezo wa maabara.
• Maandalizi ya kukabiliana na Ebola.
• Ufuatiliaji katika mipaka.
• Ushirikiano kati ya nchi za ukanda huo.

Lengo ni kuhakikisha kesi zinazoweza kuvuka mipaka zinagunduliwa mapema bila kuathiri biashara na usafiri kwa njia isiyo ya lazima.

Facts Review:

Mlipuko wa Ebola nchini DRC unaendelea kuwa changamoto kubwa ya afya ya umma, huku karibu kesi 4,000 zilizothibitishwa na zaidi ya vifo 1,800 vikiwa vimeripotiwa kufikia 4 Agosti 2026.

WHO na Africa CDC zinasema mafanikio ya kudhibiti mlipuko huo yatategemea kuongeza kasi ya kugundua wagonjwa, kufuatilia waliokutana nao, kusogeza huduma karibu na jamii, kuwalinda wafanyakazi wa afya na kuhakikisha rasilimali zinafika kwa wakati.

Uzoefu wa Uganda unaonyesha kuwa Ebola inaweza kudhibitiwa, lakini hali ya DRC inahitaji mwitikio wa haraka, wenye rasilimali za kutosha na unaowashirikisha moja kwa moja wananchi walio katika maeneo yaliyoathirika.

Chanzo: World Health Organization (WHO), Africa CDC and WHO call for urgent, community-led action to contain Ebola in the DRC, 6 Agosti 2026.