Wiki ya Unyonyeshaji Duniani 2026 (1–7 Agosti)

Unyonyeshaji kwa Mwanzo Endelevu wa Maisha: Tuimarishe Yanayofanya Kazi

Shirika la Afya Duniani (WHO) limetangaza kaulimbiu ya Wiki ya Unyonyeshaji Duniani 2026 kuwa “Breastfeeding for a sustainable start in life: strengthen what works”, ikisisitiza umuhimu wa kuimarisha mikakati ambayo tayari imethibitishwa kuongeza mafanikio ya unyonyeshaji wa watoto.

Lengo kuu ni kuhakikisha serikali, vituo vya afya, waajiri, jamii, mashirika ya kiraia na familia zinawekeza zaidi katika mbinu zinazosaidia watoto kupata maziwa ya mama kwa mafanikio tangu kuzaliwa.

Kwa nini unyonyeshaji ni muhimu?

WHO inaeleza kuwa maziwa ya mama ni chakula bora kabisa kwa mtoto mchanga. Yanampa:

• Virutubisho vyote muhimu kwa miezi sita ya kwanza.
• Kinga dhidi ya magonjwa mengi ya utotoni.
• Ukuaji mzuri wa ubongo.
• Kupunguza hatari ya vifo vya watoto wachanga.
• Faida za muda mrefu kwa afya ya mtoto na mama.

Mbali na afya, unyonyeshaji hupunguza gharama za matibabu kwa familia na taifa, hupunguza matumizi ya maziwa mbadala na huchangia kulinda mazingira kwa kupunguza taka zinazotokana na bidhaa za maziwa ya kopo.

WHO: Tunajua kinachofanya kazi

WHO inasema changamoto kubwa si kukosa suluhisho, bali ni kuwekeza kwa kiwango kikubwa zaidi kwenye mbinu ambazo tayari zimeonyesha mafanikio.

1. Ushauri wa wataalamu kuhusu lishe ya mtoto (IYCF Counselling)

Ushauri unaotolewa na wataalamu wa afya kwa wajawazito na akina mama umeonekana kuongeza kwa kiasi kikubwa unyonyeshaji wa maziwa ya mama pekee.

Uchambuzi wa tafiti 16 ulionyesha kuwa ushauri unaotolewa hospitalini, kwenye jamii na nyumbani huongeza kiwango cha watoto wanaonyonya maziwa ya mama pekee kwa asilimia 58.

Hii inaonyesha kuwa elimu sahihi kwa wazazi inaweza kubadili matokeo ya afya ya mtoto.

2. Hospitali Rafiki kwa Mtoto (Baby-Friendly Hospital Initiative)

Mpango huu unafuata Hatua 10 za Unyonyeshaji Wenye Mafanikio, zinazosaidia mama kuanza kunyonyesha mapema na kupata msaada baada ya kujifungua.

Tafiti zilizohusisha watoto wachanga 15,096 zilionyesha kuwa:

• Unyonyeshaji wa maziwa ya mama pekee hadi miezi sita uliongezeka kwa 45%.
• Kuendelea kunyonyesha hata baada ya miezi sita kuliongezeka kwa 26%.

WHO inaona hospitali zina nafasi kubwa katika kuanzisha unyonyeshaji wenye mafanikio.

3. Kampeni kupitia vyombo vya habari

Elimu kupitia redio, televisheni, mitandao ya kijamii na njia nyingine za mawasiliano huongeza uelewa wa jamii kuhusu umuhimu wa kunyonyesha.

Mapitio ya tafiti 16 yalionyesha kuwa kampeni hizi zinapounganishwa na ushauri wa wataalamu na ushiriki wa jamii huongeza unyonyeshaji wa maziwa ya mama pekee kwa 17%.

4. Sheria za kudhibiti matangazo ya maziwa mbadala

WHO inasisitiza utekelezaji wa Kanuni ya Kimataifa ya Uuzaji wa Vyakula Vinavyobadili Maziwa ya Mama (International Code of Marketing of Breast-milk Substitutes).

Nchi zenye sheria zinazotekeleza kanuni hiyo zina wastani wa 54% ya watoto wanaonyonyeshwa maziwa ya mama pekee, ikilinganishwa na 24% katika nchi zisizo na sheria hizo.

Hii inaonyesha kuwa sera bora zinaweza kuongeza mafanikio ya unyonyeshaji.

5. Likizo ya uzazi yenye malipo

Mama anayepata muda wa kutosha wa kukaa na mtoto baada ya kujifungua ana nafasi kubwa ya kunyonyesha vizuri.

Mapitio ya tafiti 35 katika nchi zenye kipato cha chini na cha kati yalionyesha kuwa likizo ya uzazi yenye malipo huongeza unyonyeshaji wa maziwa ya mama pekee kwa 52%.

6. Msaada kazini kwa mama anayenyonyesha

Waajiri wanapoweka mazingira rafiki kama:

• Muda wa kunyonyesha.
• Chumba cha kukamulia maziwa.
• Ratiba zinazomwezesha mama kunyonyesha.

Viwango vya unyonyeshaji wa maziwa ya mama pekee huongezeka kwa kiasi kikubwa.

WHO inaamini kuwa sehemu za kazi zina mchango muhimu katika afya ya watoto.

Faida za kuwekeza kwenye unyonyeshaji

WHO inasema uwekezaji katika unyonyeshaji:

• Huokoa maisha ya watoto.
• Hupunguza magonjwa ya watoto na akina mama.
• Hupunguza gharama za matibabu.
• Huongeza maendeleo ya akili na uwezo wa kujifunza kwa watoto.
• Huleta faida kubwa za kiuchumi kwa jamii na taifa.
• Huchangia maendeleo endelevu na ulinzi wa mazingira.

Kwa ujumla, kuwekeza katika unyonyeshaji ni moja ya hatua zenye faida kubwa zaidi katika afya ya umma.

WHO inatoa wito

Katika Wiki ya Unyonyeshaji Duniani 2026, WHO inazitaka:

• Serikali kuongeza uwekezaji katika huduma za unyonyeshaji.
• Hospitali kuendelea kutekeleza mpango wa Hospitali Rafiki kwa Mtoto.
• Waajiri kuweka sera zinazowasaidia akina mama wanaonyonyesha.
• Watoa huduma za afya kuendelea kutoa elimu na ushauri.
• Familia na jamii kuwapa akina mama msaada wa kihisia na kimatendo ili waweze kunyonyesha kwa mafanikio.

WHO inasisitiza kuwa ushahidi wa kisayansi tayari upo. Kinachohitajika sasa ni kuongeza uwekezaji na kuimarisha mbinu ambazo tayari zimethibitishwa kufanya kazi.

References:

• Shirika la Afya Duniani (WHO). World Breastfeeding Week 2026: Breastfeeding for a sustainable start in life: strengthen what works.
  https://www.who.int/campaigns/world-breastfeeding-week/2026
• WHO. Investing in breastfeeding saves lives and money.
  https://www.who.int/publications/m/item/investing-in-breastfeeding-saves-lives-and-money