Takribani watu milioni 470 katika bara la Amerika wanaishi na ugonjwa wa mfumo wa neva

Takribani watu milioni 470 katika bara la Amerika wanaishi na angalau ugonjwa mmoja wa mfumo wa neva usioambukiza au unaotokana na majeraha. Hii ni sawa na watu wawili kati ya watano katika ukanda huo, kwa mujibu wa utafiti mpya uliochapishwa katika jarida la The Lancet na kuongozwa na watafiti wa Shirika la Afya la Nchi za Amerika (PAHO).

Magonjwa ya mfumo wa neva huathiri ubongo, uti wa mgongo na mishipa ya fahamu. Baadhi ya magonjwa hayo ni kipandauso (migraine), kiharusi, kifafa, ugonjwa wa Alzheimer, matatizo mengine ya kupoteza kumbukumbu na usonji (autism). Athari zake zinaweza kupunguza uwezo wa mtu kutembea, kujifunza, kukumbuka, kuwasiliana na hata kudhibiti tabia.

Kwa mujibu wa utafiti huo, mwaka 2023 magonjwa ya mfumo wa neva yalisababisha takribani vifo milioni 1.1 katika bara la Amerika. Pia yalichangia kupotea kwa zaidi ya miaka milioni 37.5 ya maisha yenye afya, kutokana na vifo vya mapema, ulemavu na magonjwa ya muda mrefu.

Utafiti unaonyesha kuwa kipandauso ndicho kilichosababisha upotevu mkubwa zaidi wa miaka yenye afya, kikifuatiwa na ugonjwa wa Alzheimer, aina nyingine za kupoteza kumbukumbu na kiharusi. Kwa watoto walio chini ya miaka mitano, matatizo ya mirija ya neva, usonji na kifafa yalikuwa miongoni mwa sababu kuu za matatizo ya mfumo wa neva, huku vijana wakiathiriwa zaidi na kipandauso na wazee wakikumbwa zaidi na Alzheimer na kiharusi.

Watafiti pia wamebaini kuwa sehemu kubwa ya magonjwa haya inaweza kuzuilika kwa kubadili mtindo wa maisha. Miongoni mwa vihatarishi vikuu vilivyotajwa ni:

• Shinikizo la juu la damu, ambalo huongeza hatari ya kiharusi.
• Sukari nyingi kwenye damu, inayochangia ugonjwa wa Alzheimer na matatizo ya kupoteza kumbukumbu.
• Uchafuzi wa hewa.
• Kuathiriwa na madini ya risasi.

PAHO imeeleza kuwa kutokana na maendeleo ya huduma za afya, watu wengi sasa wanaishi muda mrefu baada ya kupata magonjwa ya mfumo wa neva. Hata hivyo, wengi wao huendelea kuishi na ulemavu au changamoto za muda mrefu, jambo linaloongeza mahitaji ya huduma za ukarabati, matunzo ya muda mrefu na msaada kwa watu wenye ulemavu.

Ingawa viwango vya vifo vinavyotokana na magonjwa haya vimepungua tangu mwaka 1990, idadi ya watu wanaoishi na magonjwa ya mfumo wa neva inaendelea kuongezeka kutokana na ongezeko la idadi ya watu na kuzeeka kwa jamii. Utafiti huo ulijumuisha tathmini ya magonjwa 19 ya mfumo wa neva katika nchi na maeneo 38 ya bara la Amerika.

Chanzo:

• UN News Kiswahili: https://news.un.org/sw/story/2026/07/1192928
• The Lancet: https://www.thelancet.com/