Miaka 25 Baada ya 9/11: Hofu ya Kuongezeka kwa Saratani Kwa Walioathiriwa na Vumbi la World Trade Center

Miaka 25 baada ya mashambulizi ya Septemba 11, 2001 yaliyosababisha kuanguka kwa majengo ya World Trade Center jijini New York, Marekani, athari za kiafya za tukio hilo bado zinaendelea kuonekana.

Miongoni mwa madhara yanayowatia wasiwasi wataalamu wa afya ni saratani, hasa kutokana na watu waliokuwa kwenye eneo hilo kuvuta vumbi na moshi uliotokana na kuanguka kwa majengo hayo.

Programu ya Marekani inayofuatilia afya za watu walioathiriwa na tukio hilo, inayojulikana kama World Trade Center Health Program (WTCHP), imeendelea kufuatilia maelfu ya waokoaji, wafanyakazi, wakazi na watu wengine waliokuwa katika maeneo yaliyoathiriwa.

Vumbi la 9/11 lilikuwa na vitu gani?

Kuanguka kwa minara ya World Trade Center kulitengeneza kiasi kikubwa sana cha vumbi na chembechembe zilizotokana na vifaa mbalimbali vya ujenzi na vitu vilivyokuwamo ndani ya majengo.

Utafiti kuhusu mazingira ya baada ya tukio hilo ulionyesha kuwa vumbi lilikuwa na mchanganyiko wa vitu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na saruji iliyosagwa, nyuzi za kioo, asbestos, risasi, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), PCB na bidhaa nyingine za mwako.

Watu waliweza kuathiriwa kwa njia tofauti. Baadhi walikuwa wazima moto, polisi, wahudumu wa afya na wafanyakazi walioshiriki katika uokoaji na usafishaji. Wengine walikuwa wakazi, wanafunzi au wafanyakazi waliokuwa karibu na eneo la World Trade Center.

CDC inaeleza kuwa watu waliokuwepo katika eneo la maafa siku hiyo au katika miezi iliyofuata wanaweza kuwa sehemu ya kundi linaloitwa Survivors, huku waokoaji na wafanyakazi wa uokoaji/usafishaji wakiwa katika kundi la Responders.

Asbestos ilikuwa moja ya sababu kubwa za wasiwasi

Moja ya vitu vilivyowatia wasiwasi wataalamu ni asbestos, kemikali iliyotumika katika baadhi ya sehemu za ujenzi wa World Trade Center.

Asbestos huwa na nyuzi ndogo sana ambazo zinaweza kuingia ndani ya mfumo wa upumuaji. Mfiduo wa asbestos umehusishwa na magonjwa mbalimbali, yakiwemo saratani ya mapafu na mesothelioma, pamoja na ugonjwa wa mapafu unaoitwa asbestosis.

Taasisi ya National Cancer Institute (NCI) inaeleza kuwa watu waliokuwa kwenye shughuli za uokoaji, urejeshaji na usafishaji katika eneo la World Trade Center walikuwa miongoni mwa makundi yaliyokuwa katika hatari ya magonjwa yanayohusiana na asbestos.

Hata hivyo, ni muhimu kuelewa kwamba kufichuliwa na asbestos hakumaanishi kwamba mtu lazima atapata saratani. Hatari hutegemea mambo mbalimbali, ikiwemo kiwango na muda wa mfiduo.

Mesothelioma: Saratani inayowatia wasiwasi wataalamu

Miongoni mwa saratani zinazohusishwa sana na asbestos ni mesothelioma.

Mesothelioma ni saratani inayotokea kwenye mesothelium, utando mwembamba unaozunguka baadhi ya viungo vya mwili. Inaweza kutokea kwenye utando unaozunguka mapafu (pleura) au kwenye utando wa tumbo (peritoneum).

Kinachofanya mesothelioma iwe muhimu katika kufuatilia madhara ya 9/11 ni kwamba mara nyingi huhusishwa kwa karibu na mfiduo wa asbestos.

Utafiti uliochapishwa mwaka 2024 uliangalia wagonjwa kutoka jamii ya watu walioathiriwa na vumbi la World Trade Center na kuripoti kesi nne za mesothelioma hadi Julai 1, 2023. Kati yao, wagonjwa wawili walikuwa na mesothelioma ya utando wa tumbo na wawili walikuwa na mesothelioma ya utando wa mapafu.

Watafiti walisisitiza kuwa mesothelioma inaweza kuchukua muda mrefu kuonekana baada ya mtu kufichuliwa na asbestos. Kwa hiyo, kuendelea kuwafuatilia watu walioathiriwa ni muhimu ili kuelewa madhara ya muda mrefu.

Saratani zimeonekana kwa maelfu ya watu walio katika programu

Takwimu za World Trade Center Health Program zinaonyesha kuwa saratani ni miongoni mwa hali zinazotambuliwa katika kundi la watu wanaofuatiliwa na programu hiyo.

Kwa takwimu za CDC za Machi 31, 2024, kulikuwa na wanachama hai 19,006 wa Responders na 16,949 wa Survivors waliokuwa na certification ya saratani. Hata hivyo, mtu mmoja anaweza kuwa na zaidi ya certification moja ya hali ya afya, hivyo takwimu hizi hazipaswi kutafsiriwa moja kwa moja kama idadi ya watu wa kipekee wenye saratani.

Miongoni mwa saratani zilizokuwa zimetambuliwa katika programu hiyo ni:

• Saratani ya ngozi isiyo melanoma
• Saratani ya tezi dume
• Saratani ya matiti
• Lymphoma
• Saratani ya tezi ya thyroid
• Saratani ya mapafu na bronchi
• Saratani ya figo
• Melanoma
• Leukemia
• Saratani ya utumbo mpana
• Saratani ya kibofu cha mkojo
• Myeloma

Ni muhimu kutambua kuwa kuwepo kwa saratani katika kundi hili hakuthibitishi kwamba kila saratani kwa kila mtu ilisababishwa na 9/11. Watu hupata saratani kutokana na mchanganyiko wa sababu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na umri, vinasaba, mazingira, uvutaji sigara, pombe na mambo mengine ya maisha.

Kwa nini saratani zinaweza kuonekana miaka mingi baadaye?

Saratani nyingi hazitokei mara moja baada ya mtu kukutana na kichocheo cha kansa.

Baadhi ya saratani zinaweza kuchukua miaka mingi au hata miongo kabla ya kugunduliwa. Hii ndiyo sababu wataalamu wanaendelea kufuatilia afya za watu walioathiriwa na tukio la 9/11 hata baada ya miaka 25.

Kwa mesothelioma, kipindi kati ya mfiduo wa asbestos na kuonekana kwa ugonjwa kinaweza kuwa kirefu sana. Utafiti wa watu walioathiriwa na World Trade Center unaonyesha umuhimu wa kuendelea kufuatilia kundi hili kwa sababu ya muda mrefu unaoweza kuchukua kabla ya ugonjwa kujitokeza.

Je, watu waliokuwa wakazi wa kawaida waliathirika pia?

Ndiyo. Si lazima mtu awe alikuwa firefighter au mfanyakazi wa uokoaji ili awe ameathiriwa.

CDC inaeleza kuwa watu waliokuwa wakiishi, kufanya kazi au kusoma katika eneo la maafa la New York City baada ya 9/11 wanaweza kuwa na sifa za kuwa Survivors wa World Trade Center Health Program, kulingana na muda na mazingira ya uwepo wao katika eneo hilo.

Hii ni muhimu kwa sababu baadhi ya watu walirudi kwenye nyumba, shule au maeneo yao ya kazi baada ya mashambulizi na hivyo kuendelea kukutana na vumbi lililokuwa limebaki kwenye mazingira.

Athari hazikuishia siku ambayo majengo yalianguka

Tukio la 9/11 lilikuwa siyo tu janga la siku moja, bali pia lilikuwa tukio kubwa la kimazingira.

Vumbi na uchafu uliotokana na majengo yaliyoporomoka vilisambaa katika maeneo ya jirani. Utafiti wa mazingira ulionyesha kuwa vumbi hilo lilikuwa na mchanganyiko wa chembechembe na kemikali ambazo zinaweza kuwa na madhara kwa afya.

Kwa sababu hiyo, tafiti zimeendelea kuchunguza madhara ya muda mrefu katika mfumo wa upumuaji, saratani na matatizo mengine ya kiafya.

NIOSH iliripoti kuwa tafiti za miaka ya mwanzo zilionyesha ushahidi wa ongezeko la wastani la hatari ya saratani kwa baadhi ya makundi yaliyoathiriwa, ingawa ukubwa na aina ya hatari hutofautiana kati ya tafiti na makundi ya watu.

Ufuatiliaji wa afya bado ni muhimu

World Trade Center Health Program inaendelea kutoa ufuatiliaji na matibabu kwa watu wanaostahili ambao waliathiriwa na tukio hilo.

Huduma zinaweza kujumuisha uchunguzi wa afya, ufuatiliaji wa kila mwaka, vipimo vinavyohitajika na matibabu ya hali zinazothibitishwa kuwa zinahusiana na mfiduo wa World Trade Center. Programu pia hutoa baadhi ya uchunguzi wa saratani kwa wanachama wanaokidhi vigezo vya umri na hatari.

Facts Check:

Miaka 25 baada ya mashambulizi ya Septemba 11, 2001, wataalamu bado wanaendelea kuchunguza athari za kiafya za vumbi, asbestos na kemikali nyingine zilizotolewa wakati wa kuanguka kwa World Trade Center.

Uwepo wa saratani kwa maelfu ya watu wanaofuatiliwa na World Trade Center Health Program, pamoja na ripoti za mesothelioma miongoni mwa watu walioathiriwa na vumbi hilo, unaonyesha umuhimu wa kuendelea na utafiti na ufuatiliaji wa muda mrefu.

Hata hivyo, si sahihi kusema kwamba kila saratani inayotokea kwa mtu aliyekuwa New York wakati wa 9/11 ilisababishwa na tukio hilo. Uhusiano kati ya mfiduo na saratani hutegemea aina ya saratani, kiwango cha mfiduo, muda uliopita tangu mfiduo na ushahidi wa kitabibu na kisayansi.

Ujumbe muhimu kutoka katika tukio hili ni kwamba madhara ya kiafya ya majanga makubwa ya kimazingira yanaweza kuendelea kuonekana kwa miaka mingi baada ya tukio lenyewe, jambo linalofanya ufuatiliaji wa afya kuwa muhimu kwa watu walioathiriwa.

References

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). World Trade Center Health Program: Program statistics.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Survivor eligibility requirements.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2026). World Trade Center Health Program.
4. National Cancer Institute (NCI). (n.d.). Asbestos exposure and cancer risk fact sheet.
5. Yilmaz, M. E., Rashidfarokhi, M., Pollard, K., Durmus, N., Keserci, S., Sterman, D. H., Arslan, A. A., Shao, Y., Reibman, J., & wengine. (2024). Mesothelioma cases in the World Trade Center survivors. Annals of Case Reports, 9(2).
6. Landrigan, P. J. (2004). Health and environmental consequences of the World Trade Center disaster. Environmental Health Perspectives, 112(6), 731–739.
7. National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). (2021). World Trade Center Health Program: First decade of research. Centers for Disease Control and Prevention.
8. Centers for Disease Control and Prevention (CDC/NIOSH). (2022). Cancer incidence, latency, and survival in World Trade Center rescue/recovery workers.
9. Chanzo cha habari: Brenda Goodman, CNN Health, The September 11 cancer wave ahead, Septemba 19, 2026.