afyatips
Vyakula vinavyoweza kuathiri Ubora wa Mbegu za Kiume
Je, vinywaji vya sukari na vyakula vilivyosindikwa vinaweza kuathiri uzazi wa mwanaume?
Watu wengi hufikiria uzazi wa mwanaume huathiriwa zaidi na umri au magonjwa ya mfumo wa uzazi. Lakini tafiti zinaonyesha kuwa lishe ya kila siku pia inaweza kuwa na mchango mkubwa katika afya ya mbegu za kiume (sperm).
Vyakula vinavyotajwa mara nyingi
Baadhi ya vyakula ambavyo vimehusishwa na kupungua kwa ubora wa mbegu ni:
- Vinywaji vyenye sukari nyingi (soda, juisi zenye sukari nyingi, energy drinks)
- Nyama zilizosindikwa kama bacon, sausage
- Vyakula vilivyosindikwa kupita kiasi (ultra-processed foods) kama chipsi, biskuti nyingi za viwandani n.k
- Unywaji wa Pombe pamoja na Uvutaji wa Sigara
Kwa nini vinaweza kuathiri uzazi?
Vyakula hivi mara nyingi huwa na:
-Sukari nyingi
-Chumvi nyingi
-Mafuta yasiyo na afya (trans fats na saturated fats nyingi)
-Vinahifadhiwa kwa kemikali za kuongeza ladha au muda wa kuhifadhi
Matumizi ya mara kwa mara yanaweza kuongeza hatari ya:
* Kuongezeka uzito kupita kiasi
* Kisukari au upinzani wa insulini
* Kuvimba kwa mwili (chronic inflammation)
* Msongo wa oksidishaji (oxidative stress)
Hali hizi zote zinaweza kuathiri homoni za uzazi, hasa testosterone, na pia kuharibu mazingira yanayohitajika kwa utengenezaji wa mbegu zenye afya.
Oxidative stress ni nini?
Oxidative stress hutokea pale ambapo mwili unakuwa na radikali huru nyingi kuliko uwezo wa kuzidhibiti. Mbegu za kiume ni nyeti sana kwa uharibifu huu. Uharibifu unaweza kuathiri:
- Idadi ya mbegu
- Uwezo wa kuogelea (motility)
- Umbo la mbegu (morphology)
- Ubora wa DNA ya mbegu
Je, kunywa soda mara moja kunaweza kusababisha utasa?
Hapana. Kunywa soda moja mara moja hakumaanishi mtu atakuwa tasa. Uzazi huathiriwa na mambo mengi kwa pamoja.
Mambo mengine muhimu yanayoathiri uzazi wa mwanaume
* Uzito wa mwili
* Ubora wa usingizi,Je unalala Vizuri,unapata usingizi wa kutosha?
* Kuvuta sigara
* Matumizi ya pombe
* Magonjwa kama kisukari, shinikizo la damu au matatizo ya homoni
* Joto kali kwenye korodani
* Kemikali za mazingira (pesticides, solvents, metali nzito n.k.)
Lishe inayosaidia afya ya uzazi
Kwa ujumla, wataalamu wengi hupendekeza lishe inayojengwa kwenye vyakula halisi (whole foods):
Matunda mbalimbali
Mboga za majani na mboga zenye rangi
Nafaka zisizokobolewa
Maharagwe na kunde
Samaki wenye mafuta mazuri (kama salmon au dagaa wenye omega-3)
Karanga na mbegu
Protini bora kama mayai, samaki, kuku na kunde
Vyakula hivi hutoa virutubisho muhimu kama zinki, selenium, vitamini C, vitamini E, folate na omega-3, ambavyo vina mchango katika utengenezaji wa mbegu na ulinzi dhidi ya oxidative stress.
References:
- WHO – Healthy diet: WHO Healthy Diet
- Harvard T.H. Chan School of Public Health – Nutrition and fertility: Harvard Nutrition & Fertility
- NIH (National Institutes of Health) – Male infertility overview: NIH Male Infertility
- American Society for Reproductive Medicine – Diet and male fertility: ASRM Reproductive Facts
